W codziennych sprawach związanych z pieniędzmi znaczenie ma nie tylko rodzaj wybranej usługi, ale również sposób działania instytucji, która ją świadczy. W polskim sektorze bankowym funkcjonują podmioty o różnych formach organizacyjnych, a jednym z nich jest bank spółdzielczy. Jego charakter wynika głównie z tego, że funkcjonuje jako spółdzielnia, a nie jako typowa spółka akcyjna.
W strukturze takiej instytucji występują członkowie posiadający udziały, a ich prawa i obowiązki określają przepisy a także statut. Nie znaczy to jednak, że każda osoba korzystająca z rachunku musi zostać członkiem. W praktyce klient i członek spółdzielni mogą być dwiema różnymi rolami. To rozróżnienie jest istotne, ponieważ umożliwia uniknąć częstego błędu polegającego na utożsamianiu samego posiadania konta z uczestnictwem w strukturze właścicielskiej banku.
Kiedy pojawia się pytanie, czym odbiega bank spółdzielczy od banku komercyjnego, warto zacząć właśnie od sposobu organizacji. W banku komercyjnym właścicielami są akcjonariusze, jednakże w banku spółdzielczym występują członkowie spółdzielni. Odmienna jest więc nie tylko forma prawna, ale także mechanizm związany z uczestnictwem właścicielskim. Z perspektywy osoby wykonującej przelew czy korzystającej z karty różnica ta może pozostać praktycznie niezauważalna. Bardziej widoczna staje się przy analizowaniu zasad członkostwa, organów banku oraz sposobu podejmowania określonych wyborów. Warto także pamiętać, że bank spółdzielczy nadal wytwarza czynności bankowe i podlega regulacjom dotyczącym sektora bankowego. Nie trzeba więc traktować go jako instytucji o całkowicie innym charakterze niż pozostałe banki.
Drugą kwestią jest skala a także sposób prowadzenia działalności. Bankowość spółdzielcza ma silne związki z lokalnymi społecznościami i przez lata była związana między innymi z obsługą rolnictwa, małych przedsiębiorstw a także klientów z mniejszych miejscowości. Obecnie poszczególne banki mogą jednak w dużym stopniu się od siebie różnić. Jeden może działać na niewielkim obszarze, w trakcie gdy inny ma rozbudowaną sieć placówek i szeroki zakres obsługi elektronicznej. Nie warto więc wyciągać wniosków dotyczących konkretnego banku tylko na podstawie jego spółdzielczego charakteru. Przy prawdziwym wyborze usługi znaczenie mają najmniejsze elementy zapisane w umowie i regulaminach. Tyczy się to między innymi opłat za prowadzenie rachunku, zasad korzystania z karty, kosztów przelewów, warunków kredytowania czy dostępnych metod kontaktu z bankiem. Sama metoda organizacyjna nie przesądza o tych parametrach.
Istotnym elementem pozostaje również lokalność, która w przypadku bankowości spółdzielczej może wpływać na sposób funkcjonowania instytucji, niemniej jednak nie stanowi uniwersalnej zasady. Zakres działalności uzależniony jest od konkretnego podmiotu, jego wielkości a także przyjętego modelu organizacyjnego. Z perspektywy klienta ważne jest rozdzielenie informacji o rodzaju banku od oceny pojedynczej usługi. To, że dana instytucja jest spółdzielcza, mówi przede wszystkim o jej strukturze prawnej i właścicielskiej, jednak nie odpowiada samo w sobie na pytania o koszty, przystępność produktów czy sposób obsługi. Przy analizowaniu oferty trzeba zatem sprawdzać bieżące dokumenty oraz dokładnie sprecyzowane warunki. Takie podejście ma znaczenie w szczególności wówczas, gdy porównywane są instytucje o różnej formie prawnej, ponieważ bardzo podobnie wyglądająca usługa może być regulowana odmiennymi zasadami szczegółowymi.
Więcej: spółdzielczy bank.